11-02-2020

De eilanden Voorne en Putten kregen, mede door de ligging ten opzichte van het havengebied van Rotterdam, tijdens de Tweede Wereldoorlog een groot aantal luchtaanvallen te verduren. Ook werden allerlei verdedigingswerken aangelegd, uiteenlopend van luchtafweerstellingen en geschutbunkers voor de Atlantikwall tot een schijnvliegveld bij Zwartewaal en een Radarstation bij Brielle. Op Voorne-Putten waren dan ook grote voorraden Duitse munitie aanwezig.

Explosie munitieschip
Een bijzondere gebeurtenis in dit gebied vond plaats toen de oorlog al was afgelopen. Direct na de capitulatie werd begonnen met het opruimen van de explosieven die door de Duitsers op Voorne-Putten waren verzameld. Deze munitie werd verzameld in een provisorisch depot langs het Kanaal door Voorne, waarna de explosieven per schip werden afgevoerd. Uit het historisch bronnenmateriaal is bekend dat dit depot lag tussen de Trambrug over het Kanaal door Voorne en de monding van het Kanaal bij Nieuwesluis.

Op zondag 20 mei 1945 vond bij het laden van een munitieschip een enorme explosie plaats. Hierdoor vielen vier doden en ook de materiële schade was groot: In Heenvliet, Zwartewaal en tot in Brielle toe sneuvelden ruiten. Door de explosie werden grote hoeveelheden munitie tot in de wijde omtrek weggeslingerd. Uit de archieven blijkt dat landbouwers in de omgeving van het kanaal lange tijd hun bouwland niet durfden te betreden, uit angst voor de niet ontplofte munitie.

Ligging munitieschip

Het opruimen van al deze munitie duurde nog maanden. Op land werd gewerkt door de ‘Bommenploeg’ van de Rotterdamse Politie en in het Kanaal dook de Mijnenopruimdienst van de Koninklijke Marine van februari tot juli 1946 naar restanten van de explosie. Om een beeld te geven van de hoeveelheden die nog werden aangetroffen volgt hier een overzicht van de ‘oogst’ die de Mijnenopruimdienst in de twee weken tussen 16 en 28 februari 1946 wist binnen te halen:

  • 123 kisten Blendkörper
  • 169 kisten geweermunitie
  • 1414 kisten 5 cm. granaten
  • 432 kisten 7,5 cm. granaten
  • 544 losse 7,5 cm. granaten
  • 44 losse 8,8 cm. granaten
  • 372 kisten mortiergranaten
  • 76 kisten kardoezen
  • 154 losse kardoezen
  • 142 losse 15 cm. granaten

Maar ook nu nog wordt in de omgeving van het Kanaal met enige regelmaat munitie gevonden. In de afgelopen tien jaar moest de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) nog zeker vijf keer ter plaatse komen om weggeslingerde munitie te ruimen.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat als gevolg van deze erfenis nog met enige regelmaat explosieven uit de Tweede Wereldoorlog worden aangetroffen. In de afgelopen jaren zijn daarom door meerdere bedrijven explosievenonderzoeken op Voorne-Putten uitgevoerd. Ook voor de massaexplosie op 20 mei 1945 werden eerder door andere bedrijven verdachte gebieden aangemerkt. Omdat uit de archieven over de locatie van de explosie echter niet meer bekend was dan dat deze had plaatsgevonden tussen de Trambrug en Nieuwersluis, moest hiervoor een zeer groot verdacht gebied worden afgebakend.

Ook Saricon heeft in dit gebied recent onderzoek verricht. Daarbij is ook de massaexplosie van 20 mei 1945 opnieuw tegen het licht gehouden. Dankzij aanvullend onderzoek in de omvangrijke collectie luchtfoto’s waarover Saricon beschikt (ca. 120.000 luchtfoto’s) kon de locatie van de explosie vrij nauwkeurig worden bepaald.

Dankzij deze nieuwe informatie werd het mogelijk het verdacht gebied voor deze gebeurtenis veel nauwkeuriger af te bakenen. Voor dit gebied kon een reductie van het verdacht gebied met circa 80 procent worden bereikt. 

   Zichtbare reductie